Fundacja rodzinna – jak działa, kto może ją założyć i jakie daje korzyści?
Fundacja rodzinna to nowoczesne narzędzie prawne, które umożliwia uporządkowanie spraw majątkowych oraz przekazanie firmy i majątku kolejnym pokoleniom w sposób bezpieczny i kontrolowany. Jest to rozwiązanie, które szczególnie dobrze sprawdza się w rodzinach prowadzących działalność gospodarczą lub posiadających znaczny majątek.
Poniżej wyjaśniamy, czym jest fundacja rodzinna, jak ją założyć, jak działa i jakie ma zalety podatkowe.
Co to jest fundacja rodzinna?
Fundacja rodzinna to osoba prawna, która została wprowadzona do polskiego prawa ustawą z 26 stycznia 2023 r. o fundacji rodzinnej. Jej głównym celem jest gromadzenie i zarządzanie majątkiem przekazanym przez fundatora, a następnie wypłacanie świadczeń wskazanym przez niego beneficjentom – najczęściej członkom rodziny.
Fundacja rodzinna nie jest firmą i co do zasady nie prowadzi działalności gospodarczej. Może jednak osiągać przychody z najmu, dzierżawy, obrotu udziałami lub papierami wartościowymi, lokowania środków czy posiadania udziałów w spółkach.
Kto może założyć fundację rodzinną?
Fundatorem może być każda osoba fizyczna mająca pełną zdolność do czynności prawnych – niezależnie od obywatelstwa i miejsca zamieszkania. Fundację rodzinną może założyć jedna osoba lub kilku fundatorów (np. małżonkowie).
Warunki założenia fundacji rodzinnej:
- Złożenie aktu założycielskiego lub testamentu, w którym ustanawia się fundację rodzinną.
- Wniesienie majątku – minimum 100 000 zł.
- Rejestracja w rejestrze fundacji rodzinnych, prowadzonym przez Sąd Okręgowy w Piotrkowie Trybunalskim.
Jak działa fundacja rodzinna?
Fundacja rodzinna działa na podstawie statutu, który określa m.in. zasady zarządzania majątkiem, wypłat dla beneficjentów, cele fundacji, skład organów czy procedurę zmian.
Główne elementy działania fundacji rodzinnej:
- Zarząd – prowadzi sprawy fundacji i reprezentuje ją na zewnątrz.
- Rada nadzorcza (jeśli jest wymagana) – kontroluje zarząd i dba o interesy beneficjentów.
- Zgromadzenie beneficjentów – ciało doradcze i opiniujące.
- Beneficjenci – osoby uprawnione do otrzymywania świadczeń z fundacji.
Świadczenia mogą być pieniężne lub rzeczowe, jednorazowe albo cykliczne.
Statut fundacji rodzinnej – co powinien zawierać?
Statut fundacji rodzinnej to kluczowy dokument regulujący jej działanie. Powinien określać:
- cele fundacji,
- siedzibę,
- skład i kompetencje organów,
- zasady powoływania i odwoływania zarządu,
- sposób zarządzania majątkiem,
- sposób wypłacania świadczeń dla beneficjentów.
Dobrze przygotowany statut zapobiega konfliktom i zapewnia stabilność działania fundacji nawet po śmierci fundatora.
Fundacja rodzinna a podatki – korzyści podatkowe
Jednym z głównych powodów rosnącej popularności fundacji rodzinnych są preferencje podatkowe, które oferuje ta forma prawna.
1. Przekazanie majątku do fundacji
Przeniesienie majątku do fundacji nie powoduje powstania przychodu po stronie fundatora – nie płaci on podatku dochodowego od tej czynności.
2. Podatek CIT
Fundacja rodzinna nie płaci CIT od swoich przychodów (z najmu, dywidend, udziałów w spółkach itd.), dopóki nie wypłaca świadczeń beneficjentom.
3. Wypłaty dla beneficjentów
- 0% PIT – dla członków najbliższej rodziny (tzw. grupa zerowa),
- 15% PIT – dla dalszej rodziny i osób niespokrewnionych.
Dzięki temu fundacja może przez lata gromadzić majątek i reinwestować zyski bez bieżącego opodatkowania, a środki wypłacać beneficjentom na bardzo korzystnych warunkach.
Dla kogo fundacja rodzinna?
Fundacja rodzinna to rozwiązanie dla osób, które:
- mają majątek przekraczający kilkaset tysięcy złotych lub prowadzą firmę,
- chcą zapewnić ciągłość działalności rodzinnej firmy, bez rozdrobnienia własności,
- zależy im na ochronie majątku przed podziałem, windykacją, rozwodami,
- chcą precyzyjnie określić zasady dziedziczenia i wypłat dla bliskich.
Sprawdza się także jako narzędzie planowania sukcesji i optymalizacji podatkowej.
Fundacja rodzinna to nowoczesne i elastyczne narzędzie do zarządzania majątkiem oraz planowania sukcesji. Pozwala uporządkować kwestie dziedziczenia, chronić firmę przed rozdrobnieniem, a także korzystać z preferencji podatkowych. Jej założenie wymaga jednak odpowiedniego przygotowania – zarówno formalnego, jak i strategicznego.
Jeśli rozważasz fundację rodzinną lub chcesz dowiedzieć się, czy to rozwiązanie odpowiednie dla Twojej sytuacji – skontaktuj się z nami. Oferujemy kompleksowe wsparcie prawne i podatkowe na każdym etapie tworzenia i działania fundacji rodzinnej.