Podatki a organizacje pozarządowe – co warto wiedzieć?

Wbrew często powtarzanej opinii, organizacje pozarządowe też są zobowiązane do odprowadzania podatków. W miarę prowadzenia i rozwijania działalności, konieczne staje się uważne i sumienne przestrzeganie przepisów podatkowych. W niniejszym artykule przyjrzymy się więc istotnym aspektom związanym z opodatkowaniem w sektorze NGO. Serdecznie zachęcamy do lektury naszego tekstu, aby zdobyć wiedzę na ten temat!

Jakie podatki obowiązują organizacje pozarządowe?

Organizacje pozarządowe są osobami prawnymi. W związku z tym podobnie jak inne podmioty, podlegają różnym obowiązkom prawnym, w tym również podatkowym. 
W odróżnieniu od niektórych przekonań, NGO nie są automatycznie i całkowicie zwolnione z obowiązków podatkowych. W zależności od rodzaju działalności oraz sposobu realizacji swoich celów, organizacje pozarządowe podlegają różnym rodzajom podatków.

Najważniejsze z nich to:

1. Podatek dochodowy od osób prawnych (CIT): Organizacje pozarządowe często uzyskują dochody z działalności gospodarczej. Są one więc zobligowane do opłacenia podatku CIT od tych przychodów, które zostają przeznaczone na cele inne niż statutowe. Dodatkowo, dochody związane m.in. z produkcją, handlem i wytwarzaniem wyrobów przemysłu elektronicznego, paliwowego oraz tytoniowego podlegają obligatoryjnemu opodatkowaniu CIT.

2. Podatek dochodowy od osób fizycznych (PIT): NGO zatrudniające pracowników lub współpracujące z zleceniobiorcami są zobowiązane do płacenia podatku dochodowego od osób fizycznych. Pobierają zaliczki na podatek a na koniec roku sporządzają dla każdej takiej osoby PIT-11.

3. Podatek od towarów i usług (VAT): W ramach swojej działalności gospodarczej lub odpłatnej działalności statutowej organizacje często sprzedają usługi lub towary. Jeśli podlegają one opodatkowaniu VAT, wówczas NGO są zobowiązane do rozliczania tego podatku i mają status czynnych podatników VAT. Nieodpłatna działalność statutowa nie podlega opodatkowaniu VAT.

4. Podatek od nieruchomości: Jeśli organizacje posiadają nieruchomości i grunty lub są ich wieczystymi użytkownikami, mogą być zobowiązane do płacenia podatku od nieruchomości w zależności od ich przeznaczenia i wykorzystania.

5. Podatek od czynności cywilnoprawnych (PCC): W przypadku niektórych transakcji, organizacje pozarządowe mogą być zobowiązane do płacenia podatku od czynności cywilnoprawnych. Wykaz czynności objętych tym opodatkowaniem można znaleźć w 
artykule 1 ustawy o PCC. Wśród nich znajdują się na przykład: umowy sprzedaży, zamiany, pożyczki oraz darowizny.

Czy NGO podlegają zwolnieniom z obowiązku podatkowego?

Istnieją przepisy prawa, które w pewnych sytuacjach zwalniają organizacje pozarządowe z płacenia określonych podatków. Te zwolnienia nie są jednak bezwarunkowe i zazwyczaj dotyczą specyficznych sytuacji. Przykładowo – jeśli dochód organizacji jest przeznaczany na konkretne cele statutowe, jest ona zwolniona od podatku dochodowego od osób prawnych. Do takich celów zgodnie z art. 17 ust. 1 ustawy o CIT należą m.in. edukacja, kultura, ochrona środowiska czy dobroczynności, ochrona zdrowia lub pomoc społeczna. Ma to zastosowanie zarówno w przypadku działalności gospodarczej, jak i niegospodarczej prowadzonej przez organizację.

Co daje status Organizacji Pożytku Publicznego w kwestii podatków?

Organizacje Pożytku Publicznego natomiast cieszą się szeregiem dodatkowych przywilejów podatkowych, które wynikają z ich wyjątkowej roli w społeczeństwie i działalności na rzecz dobra publicznego. Przywileje te mają na celu wspieranie ich działań oraz ułatwienie osiągania celów statutowych. Przykładem jest zwolnienie z podatku dochodowego od osób prawnych w przypadku dochodów przeznaczonych na działalność statutową, wyłączając działalność gospodarczą. Ponadto uldze tej podlegają dochody od inwestowania w zakup obligacji Skarbu Państwa, bonów skarbowych czy obligacji wyemitowanych przez jednostki samorządu terytorialnego. Dzięki temu OPP mogą skupić swoje środki na realizacji swoich misji, nie obciążając się dodatkowymi zobowiązaniami podatkowymi. Innym przykładem może być też zwolnienie z podatków lokalnych, takich jak podatek od nieruchomości w przypadku przeznaczenia jej (lub jej części) na prowadzenie nieodpłatnej działalności statutowej. Ponadto OPP są zwolnione z podatku, jeśli czynność cywilnoprawna dotyczy nieodpłatnej działalności pożytku publicznego. Wspomniane ulgi podatkowe znacznie ułatwiają organizacjom o tym statusie prowadzenie swoich działań na rzecz dobra społecznego. 

Podsumowując, warto zdawać sobie sprawę, że organizacje pozarządowe nie są wyłączone z obowiązku opłacania podatków, choć taka opinia bywa często rozpowszechniana. Odpowiednie rozliczanie się z podatków jest kluczowe, aby uniknąć nieporozumień z organami podatkowymi i zapewnić prawidłowy przebieg działań organizacji. 

Mamy nadzieję, że przedstawione w powyższym artykule informacje dotyczące zarządzania podatkami w organizacjach pozarządowych okażą się pomocne. W razie pytań lub wątpliwości – zachęcamy do kontaktu. Nasz zespół ekspertów specjalizuje się w wsparciu organizacji pozarządowych i służy fachową pomocą w różnych obszarach ich działań.

Organizacja pożytku publicznego – przywileje i obowiązki

Funkcjonowanie organizacji pozarządowych regulowane jest przez ustawę z dnia 24 kwietnia 2003 r. o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie. Należy jednak wiedzieć, że istnieje specyficzny status, który mogą one uzyskać po spełnieniu kilku określonych kryteriów. Mowa tutaj o działalności w sferze pożytku publicznego, dzięki której możliwe jest uzyskanie statusu organizacji pożytku publicznego. Z jego nabyciem wiążą się określone prawa i obowiązki, których warto jest być świadomym. 

Serdecznie zapraszamy więc do zapoznania się z poniższym artykułem, który syntetycznie omawia najważniejsze zagadnienia związane z działalnością i specyfiką OPP. 

Organizacje pożytku publicznego – na czym polega ich status?

Specyfika pożytku publicznego określona jest szczegółowo w przywołanej wcześniej ustawie. Krótko mówiąc, jest to działalność na rzecz społecznego dobra. Ma ona polegać na realizacji zadań publicznych z 34 obszarów wymienionych w artykule 4 – między innymi w zakresie: pomocy społecznej, wspierania rodziny, działalności charytatywnej i kulturalnej, upowszechniania wolontariatu, wspierania wspólnot lokalnych i wielu innych. Organizacja działająca w sferze pożytku publicznego oraz spełniająca inne wymagane w ustawie kryteria może ubiegać się o status OPP. 

Przywileje i obowiązki

Z momentem nadania przez Krajowy Rejestr Sądowy prawnego statusu organizacji pożytku publicznego, zyskuje ona szereg uprawnień. Dotyczą one przede wszystkim kwestii prawno-podatkowych, ale także i użytkowania nieruchomości. Są to między innymi:     

Organizacje posiadające status OPP mogą być ponadto zwolnione z:

Warto jednak wspomnieć, że uzyskanie statusu OPP wiąże się też z koniecznością realizowania pewnych obowiązków. Co najważniejsze: organizacje te muszą cały czas spełniać kryteria, które konieczne były do uzyskania tego statusu. Dodatkowo należy:

Kto może uzyskać status OPP?

Status organizacji pożytku publicznego mogą uzyskać wszystkie organizacje pozarządowe, bez względu na swoją osobowość prawną. Mogą to być zarówno fundacje, jak i stowarzyszenia, spółki akcyjne i spółki z ograniczoną odpowiedzialności czy kluby sportowe. Ponadto o nabycie tego statusu mogą ubiegać się też osoby prawne i jednostki organizacyjne działające na podstawie przepisów: o stosunku Państwa do Kościoła Katolickiego w Rzeczypospolitej Polskiej, o stosunku Państwa do innych kościołów i związków wyznaniowych oraz o gwarancjach wolności sumienia i wyznania, jeżeli ich cele statutowe obejmują prowadzenie działalności pożytku publicznego. Warto zaznaczyć, że statusu organizacji porządku publicznego nie mogą uzyskać partie polityczne i fundacje przez nie powołane, jednostki samorządu terytorialnego oraz związki zawodowe.

Jak uzyskać status organizacji pożytku publicznego?

Aby uzyskać ten specyficzny status należy spełnić szereg kryteriów wymienionych przez ustawę. Przede wszystkim trzeba jednak wykonywać zadania w celu realizacji celów statutowych, które wchodzą w zakres minimum jednej ze sfer pożytku publicznego. Ponadto konieczne jest prowadzenie tej działalności nieprzerwanie przez co najmniej dwa lata. Organizacja ubiegająca się o status OPP ma także spełniać warunki określone w artykule 20 ustawy, m.in. musi posiadać organ wewnętrznej kontroli lub nadzoru. W celu rozpoczęcia procedury nadania statusu organizacji pożytku publicznego, konieczne jest wniesienie do sądu stosownego wniosku. Po spełnieniu wszystkich wymienionych w ustawie kryteriów oraz po przesłaniu wniosku i wymaganych załączników, organizacja ubiegająca się o status OPP bez problemu powinna go uzyskać. 

W razie jakichkolwiek pytań lub wątpliwości – jesteśmy do państwa dyspozycji! NGO Consulting to zespół doświadczonych działaczy społecznych. Świadczymy kompleksowe i skuteczne wsparcie organizacjom pozarządowym – pomagamy przy rejestracjach i dofinansowaniach. Serdecznie zapraszamy do kontaktu z nami!

Co trzeba wiedzieć o RODO w NGO-sach?

Ogólne Rozporządzenie o Ochronie Danych, czyli w skrócie RODO, to unijna regulacja dotycząca ochrony danych osobowych, która weszła w życie 25 maja 2018 roku. Dotyczy ona wszystkich podmiotów przetwarzających tego rodzaju dane w UE. Do tej grupy należą także organizacje pozarządowe. Z tego względu osoby działające w trzecim sektorze powinny znać najważniejsze informacje dotyczące RODO w NGO-sach. 

Zapraszamy serdecznie do zapoznania się z poniższym artykułem, który przedstawia podstawowe informacje na temat RODO i przetwarzania danych osobowych w organizacjach pozarządowych!

Jaka jest specyfika RODO w NGO-sach?

Każda organizacja w praktyce przetwarza dane osobowe – swoich członków, pracowników, wolontariuszy, darczyńców czy innych osób, z którymi współpracują. Uznaje się, że wszelkie działania związane z danymi osobowymi to procesy ich przetwarzania. Organizacje pozarządowe są więc zobowiązane do przestrzegania przepisów RODO, a za ich naruszenie grożą im kary finansowe. Istotne jest jednak to, aby przetwarzanie danych było zgodne z celami statutowymi organizacji oraz aby osoby, których dane są przetwarzane, wyraziły na to zgodę.

Jak w praktyce stosować RODO w organizacji?

Mówiąc o RODO i przetwarzaniu danych osobowych w NGO-sach należy pamiętać, że ich ochrona w poszczególnych organizacjach może się różnić. Wykorzystywane w tym zakresie rozwiązania są bowiem zależne od tego czyje i jakie dane są pozyskiwane i przetwarzane, komu są przekazywane, jakie czynności podejmowane są w procesie ich przetwarzania oraz jakie zagrożenia się z tym wiążą. RODO nie wskazuje jednoznacznie co należy zrobić, aby spełnić europejskie standardy związane z ochroną danych osobowych. Z rozporządzenia wynika jednak, że powinno się to odbywać przede wszystkim z uwzględnieniem szacowania ryzyka. Oznacza to, że poszczególne organizacje powinny samodzielnie wypracować stosowne do swojej sytuacji mechanizmy bezpiecznego przetwarzania danych osobowych oparte na zaleceniach wynikających z RODO oraz rzetelnej analizie ryzyka. Aby tego dokonać zaleca się stosowanie kilku konkretnych zasad.

Według jakich zasad postępować przy przetwarzaniu danych osobowych?

Zasady dotyczące przetwarzania danych osobowych wprowadza artykuł 5 Rozporządzenia o Ochronie Danych Osobowych. Można uznać, że mają one charakter uniwersalny, ponieważ obowiązują każdy podmiot przetwarzający dane, w tym także organizacje pozarządowe. Ponadto NGO-sy podlegające tej zasadzie muszą tak planować swoje poczynania, aby były one w pełni zgodnie z zasadami RODO i powinny być one w stanie faktycznie to udowodnić. 

Wyróżnia się następujące zasady postępowania z danymi osobowymi:

Zasada zgodności z prawem, nakłada na organizację obowiązek przetwarzania danych osobowych zgodnie z obowiązującym prawem. W praktyce jest to sytuacja, w której administrator posiada podstawę prawną do podejmowania działań z danymi osobowymi np. zgodę osoby, której dane przetwarza. Ponadto według tej zasady procesy związane z danymi muszą być przejrzyste, czyli zrozumiałe dla osoby, której dane są przetwarzane. Istotna w tym kontekście jest także rzetelność – przetwarzanie danych w taki sposób, w jaki się do tego zobowiązywało.

Zasada celowości zakłada, że administrator może gromadzić i przetwarzać dane wyłącznie w konkretnych i prawnie uzasadnionych celach oraz zobowiązany jest do każdorazowego przedstawiania tych celów. Według RODO niedopuszczalne jest przetwarzanie danych osobowych w celach innych, niż tych do których zostały zebrane. 

Zasada minimalizowania danych, według której gromadzone dane powinny być adekwatne, stosowne oraz ograniczone do tego, co niezbędne do celów, w których są przetwarzane.

Zasada prawidłowości zobowiązuje organizację do monitorowania czy gromadzone i przetwarzane dane są prawidłowe oraz aktualne. W razie potrzeby administrator danych ma obowiązek ich aktualizacji. 

Zasada ograniczenia czasowego zakłada natomiast, że dane powinny być gromadzone przez okres nie dłuższy, niż jest to niezbędne do celów, w których dane te są przetwarzane. Organizacja ma obowiązek jasnego określenia czasu, przez który przetwarzać będzie dane oraz musi powiadamiać o nim osoby, których dane będą podlegały tym procesom.

Zasada bezpieczeństwa określa, że dane osobowe muszą być przetwarzane w taki sposób, aby były one bezpieczne. Według RODO organizacje muszą odpowiednio zabezpieczać dane osobowe poprzez zagwarantowanie ich poufności (braku dostępu osób nieupoważnionych), integralności (brak nieuprawnionego niszczenia lub zmieniania informacji) oraz dostępności (tylko dla osób upoważnionych).

Zasada rozliczalności zobowiązuje organizacje do udowadniania, że przyjęte w niej mechanizmy ochrony danych osobowych zgodne są ze standardami RODO i regulacjami krajowymi. W praktyce oznacza to, że administrator danych podejmuje adekwatne działania organizacyjne i wdrożyć stosowne środki techniczne, aby zapewnić tę zgodność. 

Przestrzeganie wyżej wymienionych umożliwia i znacznie ułatwia spełnienie wymogów w zakresie danych osobowych wynikających z RODO. Należy jednak pamiętać, że każda organizacja pozarządowa powinna wprowadzać indywidualne rozwiązania, które będą adekwatne do ich sposobów przetwarzania danych. 

Zapraszamy do zapoznania się z innymi artykułami dostępnymi na naszej stronie. W razie jakichkolwiek wątpliwości dotyczących RODO w NGO-sach i nie tylko – czekamy na państwa zapytania! Jesteśmy zespołem doświadczonych działaczy społecznych i świadczymy kompleksowe wsparcie organizacjom pozarządowym – pomagamy przy rejestracjach i dofinansowaniach i wielu innych. Zapraszamy do kontaktu!

Fundacja czy stowarzyszenie? – na co zwrócić uwagę przy wyborze formy organizacji pozarządowej.

Decyzja o założeniu organizacji pozarządowej jest ważnym krokiem na drodze do realizacji wielu społecznych inicjatyw. Przed założeniem takiej organizacji, konieczne jest jednak podjęcie kluczowej decyzji dotyczącej jej formy prawnej. W Polsce najpopularniejszymi formami są fundacja i stowarzyszenie. Każda z tych form ma swoje specyficzne cechy, zalety oraz wady, które mogą wpływać na efektywność działania czy sposób zarządzania. W niniejszym artykule przyjrzymy się bliżej obu tym formom, analizując ich różnice i podobieństwa. Chcemy jak najlepiej pomóc w podjęciu decyzji, która najlepiej odpowiadać będzie celom i potrzebom Twojej inicjatywy.

Cele i misja organizacji

Przy wyborze formy organizacji pozarządowej niezwykle istotne jest określenie jej celów i misji. Fundacje często powoływane są do realizacji długoterminowych celów 
o charakterze charytatywnym, edukacyjnym, kulturalnym czy naukowym. Mają one na celu wspieranie określonych dziedzin życia społecznego, często działając na rzecz szerszej społeczności i nie ograniczając się do grupy założycieli. Fundacja może skupić się na takich działaniach jak: pomoc społeczna, ochrona zdrowia, działalność naukowa czy ochrona środowiska itd. Z kolei stowarzyszenia lepiej sprawdzają się w realizacji celów związanych ze wspólnymi interesami członków. Mogą to być działania związane z rekreacją, sportem, hobby, lokalnymi inicjatywami społecznymi czy też promowaniem określonych wartości i zainteresowań. Stowarzyszenia są bardziej elastyczne pod względem działania, a ich członkowie aktywnie uczestniczą w podejmowaniu decyzji i realizacji projektów. Wybierając formę organizacji warto więc zwrócić uwagę na grupę, do której mają być kierowane jej działania.

Możliwości pozyskiwania grantów

Finansowanie działań organizacji pozarządowych odgrywa kluczową rolę w realizacji ich celów i misji. NGOsy  potrzebują środków finansowych, aby móc skutecznie działać na rzecz społeczności, promować ważne inicjatywy i wprowadzać pozytywne zmiany. W polskim systemie dotacji zarówno fundacje, jak i stowarzyszenia mają praktycznie takie same możliwości pozyskiwania grantów. Wybór formy prawnej nie powinien być więc podyktowany jedynie chęcią uzyskania dostępu do funduszy zewnętrznych, gdyż obie formy mają tutaj porównywalne szanse.

Sposób zarządzania

Fundacja jest formą organizacji, w której może działać mniej osób – nawet tylko jedna osoba może aktywnie prowadzić fundację. Zarządzanie fundacją jest zazwyczaj prostsze i mniej sformalizowane, co ułatwia podejmowanie decyzji i sprawniejsze realizowanie celów. Stowarzyszenie natomiast jest formą organizacji, która ma charakter zrzeszający. Członkowie gromadzą się zwykle wokół wspólnej inicjatywy społecznej, dzieląc się wspólnymi celami i wartościami. Do założenia stowarzyszenia wymagane jest co najmniej 7 osób. Zarządzanie stowarzyszeniem może być więc bardziej skomplikowane ze względu na formalności, które wymagają zaangażowania wszystkich członków. Konieczność zbierania podpisów i organizowania regularnych spotkań może stanowić wyzwanie, zwłaszcza w przypadku większej liczby członków takiego stowarzyszenia.

Podsumowanie

Wybór między fundacją a stowarzyszeniem powinien być podyktowany specyfiką Twojej inicjatywy oraz preferencjami dotyczącymi sposobu zarządzania organizacją. Jeśli Twoim celem jest zrzeszanie większej grupy osób wokół wspólnej inicjatywy i jesteś gotów na bardziej złożone formalności, stowarzyszenie może być odpowiednią formą. Z kolei jeśli preferujesz prostsze zarządzanie i możliwość działania w mniejszym gronie, fundacja może okazać się lepszym wyborem. Warto również wspomnieć, że w przeciwieństwie do fundacji rejestracja stowarzyszenia bez działalności gospodarczej nie wymaga żadnych opłat. Ostatecznie decyzja o wyborze formy organizacji pozarządowej powinna być dokładnie przemyślana, biorąc pod uwagę wszystkie zalety i wady każdej z opcji. Warto także skonsultować się ze specjalistą, aby upewnić się, że wybrana forma najlepiej odpowiada celom i potrzebom Twojej inicjatywy.

Jako grupa specjalistów w NGO Consulting doradzamy w zakresie wyboru odpowiedniej formy dla danej inicjatywy. Pomagamy w analizie celów i oczekiwań, aby dopasować najkorzystniejszą strukturę organizacyjną. Oferujemy kompleksowe wsparcie na każdym etapie tworzenia organizacji, a także po jej zarejestrowaniu. Skontaktuj się z nami, aby skorzystać z profesjonalnego wsparcia!